Zęby tworzą układ, w którym poszczególne elementy wzajemnie na siebie oddziałują. Każdy ząb ma swoje miejsce w łuku, kontaktuje się z zębami sąsiednimi oraz z zębem znajdującym się w przeciwstawnym łuku. Braki zębowe sprawiają, że pozostałe zęby mogą z czasem zmieniać swoje położenie. Zmianie może ulec również sposób rozkładania sił podczas żucia.
Co dzieje się w jamie ustnej po utracie zęba?
Utrata zęba uruchamia proces zmian. Jedną z pierwszych konsekwencji jest gojenie zębodołu. Następnie dochodzi do przebudowy tkanek, w tym stopniowych zmian w obrębie wyrostka zębodołowego. Kość, która wcześniej otaczała korzeń zęba i była poddawana obciążeniom wynikającym z jego funkcjonowania, może stopniowo zmieniać swoją objętość i strukturę.
Jednocześnie zęby sąsiadujące z luką nie zawsze pozostają całkowicie nieruchome. W zależności od sytuacji mogą stopniowo przemieszczać się lub przechylać w kierunku wolnej przestrzeni. Zmiany może wykazywać również ząb znajdujący się w przeciwstawnym łuku. Jeżeli utracił on kontakt z zębem przeciwstawnym, może z czasem wysuwać się w kierunku powstałej przestrzeni. Efekt? Negatywny wpływ na warunki zgryzowe i znaczne utrudnienie wykonania odbudowy protetycznej.
Nie należy jednak zakładać, że u każdego Pacjenta wszystkie te zmiany wystąpią w takim samym zakresie i tempie – wpływa na to bowiem wiele czynników. Braki zębowe powinny najpierw zostać ocenione przez lekarza, nawet jeżeli nie powodują obecnie wyraźnych problemów.
Jeden ząb, kilka zębów, całkowite bezzębie… Rodzaj braku ma znaczenie!
Braki zębowe mogą mieć bardzo różny charakter.
Utrata pojedynczego zęba w odcinku przednim w pierwszej kolejności jest dla Pacjenta problemem estetycznym. Brak widocznego zęba może wpływać na pewność siebie, sposób uśmiechania się, a w niektórych przypadkach również na wymowę.
Brak pojedynczego zęba bocznego może natomiast przez długi czas wydawać się mniej istotny. Pacjent często przyzwyczaja się do żucia po drugiej stronie i nie odczuwa wyraźnych dolegliwości. To jednak nie oznacza, że brak nie wpływa na cały układ zgryzowy.
W przypadku utraty kilku zębów konsekwencje mogą być bardziej rozległe. Zmniejsza się powierzchnia biorąca udział w żuciu, a co za tym idzie – pozostałe zęby przejmują większe obciążenia.
Jeszcze bardziej złożoną sytuacją jest całkowite bezzębie. Brak wszystkich zębów oddziałuje również na sposób mówienia, wygląd dolnej części twarzy oraz codzienne funkcjonowanie Pacjenta.
Dlaczego nie warto zbyt długo zwlekać z uzupełnieniem braku zębowego?
Czas, który upłynął od utraty zęba, ma bardzo duże znaczenie dla dalszego leczenia.
Bezpośrednio po ekstrakcji miejsce po zębie rozpoczyna proces gojenia. W kolejnych miesiącach i latach dochodzi do przebudowy tkanek. W pewnych przypadkach ilość kości dostępnej w miejscu przyszłego implantu może z czasem ulec zmniejszeniu. Wtedy konieczne mogą okazać się dodatkowe zabiegi, w tym regeneracja kości i podniesienie dna zatoki szczękowej.
Zwlekanie z uzupełnieniem braku może również prowadzić do zmian w położeniu pozostałych zębów. Ponadto, w przypadku rozległych braków długotrwałe nieużywanie określonych obszarów uzębienia może również wpływać na sposób żucia i obciążenie pozostałych zębów.
Jak można uzupełnić braki zębowe?
Stomatologia oferuje mnogość różnorodnych rozwiązań.
Jedną z możliwości jest zastosowanie implantu zębowego, który po połączeniu z tkanką kostną może stanowić fundament dla odbudowy protetycznej. W przypadku pojedynczego braku najczęściej wykorzystuje się koronę na implancie. Przy większych brakach bardziej zasadne jest zastosowanie kilku implantów jako podparcia dla mostu.
W przypadku całkowitego bezzębia implanty mogą również służyć do stabilizacji protezy lub stanowić podstawę dla bardziej rozbudowanej odbudowy całego łuku zębowego.
W określonych sytuacjach stosuje się także klasyczne rozwiązania protetyczne, takie jak mosty oparte na własnych zębach lub protezy ruchome.
Przy wyborze leczenia należy uwzględnić stan pozostałego uzębienia, ilość i jakość tkanki kostnej, stan dziąseł i przyzębia, warunki zgryzowe oraz możliwość utrzymania odpowiedniej higieny po zakończeniu leczenia.